#43 Ego's versie van non-dualiteit

 

Iedereen is in wezen op zoek naar geluk en dat geldt niet minder voor de zoekers op het non-duale pad. Als de non-duale boeken gelezen zijn, de satsangs bijgewoond en de Youtube filmpjes van non-duale leraren bekeken, ervaart de non-duale zoeker niet alleen de vreugde van herkenning maar veelal ook grote opluchting. Want de conclusie van al die wijsheid lijkt te zijn dat ego niet bestaat, dat alles sowieso illusie is en dat van eigen wil evenmin sprake kan zijn.

Conclusies die datzelfde ego vervolgens inzet als remedie tegen onwelkome gevoelens, gedachten en gebeurtenissen. Als een soort bezweringsformule klinkt dan de mantra dat die allemaal ‘illusie’ zijn, ‘leeg’ want onze ware identiteit is immers non-duaal Gewaarzijn. Toch?

 

Dat de afzender van dit soort redeneringen niemand minder is dan ego zelf wordt meestal over het hoofd gezien. Dat datzelfde ego daarmee van non-duaal Gewaarzijn een ‘staat’ van bewustzijn maakt waar je in of uit kunt stappen, eveneens.

 

Maar non-dualiteit is geen staat van bewustzijn. Non-duaal Gewaarzijn is. Precies om die reden kun je non-duaal Gewaarzijn niet tot een concept reduceren en daar conclusies aan verbinden die je vrijwaren van het ongemak van het dagelijks leven (en van jezelf). Zolang je non-duaal Gewaarzijn niet gerealiseerd hebt via de weg van direct inzicht – en herkent als wat je werkelijk bent – kun je het je alleen maar zo goed mogelijk herinneren. Daar is meditatie voor, of stilte.

 

Maar ego wil zich in de regel niet herinneren, ego wil zich wapenen tegen de onvoorspelbaarheid, tegenspoed, angsten en onvervulde verlangens die het leven in de duale wereld nu eenmaal met zich meebrengen. Met dat doel voor ogen maakt het zich een aantal concepten over non-duaal Gewaarzijn eigen. Zoals over zijn eigen niet-bestaan of over de afwezigheid van eigen wil.

 

Niets menselijks is de spirituele zoeker vreemd en het is volkomen begrijpelijk dat we zo’n beetje alles aangrijpen om verlost te raken van het lijden dat inherent is aan het leven in de wereld van dualiteit. Conceptualisering van non-duale wijsheid is echter zo’n beetje de grootste valkuil waar de spirituele zoeker in kan vallen. Er zijn drie redenen waarom we daar zeer beducht voor moeten zijn.

 

Een: Als ego – door lezen, leren en momenten van inzicht – concludeert dat ego niet bestaat is dat niets anders dan een nieuw standpunt, de tegenpool van hetgeen daarvoor gedacht werd namelijk dat ego wel bestaat. Datzelfde geldt voor de eigen wil. Zijn we aanvankelijk overtuigd van de aanwezigheid van eigen wil, vanuit non-duaal standpunt lijkt het alsof dat een illusie is. Ego is geen entiteit maar een activiteit en kan daarom niet overleven als het geen standpunt kan kiezen, een oordeel kan vellen of een conclusie trekken. Zit het nu zus, of zit het nu zo? Wat vind ik ervan? Kenmerkend voor de non-duale werkelijkheid is nu juist dat iedere conclusie overstegen en omvat wordt tot de non-duale werkelijkheid waarin tegendelen niet bestaan. Vanuit non-duaal perspectief gezien is helder dat niet gezegd kan worden dat ego bestaat, noch dat ego niet bestaat. En datzelfde geldt voor eigen wil.

 

Twee: Afgezien van dit hoogste niveau van direct inzicht geldt op het meer dagelijkse level dat uitspraken over de afwezigheid van ego of van eigen wil, alleen betekenis hebben als de afzender daadwerkelijk in staat is om vanuit die waarheden te leven. Als we dat niet kunnen – en dat geldt voor vrijwel iedereen – zijn dit soort uitspraken op z’n best amusante stof voor conversatie en op z’n slechtst aanmatigend en dom.

 

Drie: Wellicht de belangrijkste reden om de valkuil van de ontkenning van een eigen ‘ik’ of eigen wil te vermijden, is dat non-dualiteit inclusief is. Daarmee bedoel ik dat non-duaal Gewaarzijn niet tegenover het ego staat maar deze omvat, ongeveer zoals de oceaan niet tegenóver de golven staat die daaruit oprijzen maar ze omvat en zich daar Gewaar van is.

Ego zoekt wegen om te ontsnappen aan zijn onverwerkte angsten en onzekerheden of aan de eisen die het leven stelt zoals eigen wil volgen, verantwoordelijkheid te nemen, keuzes maken, liefde leven en mededogen betonen, en grijpt non-duale inzichten aan als de reddingboei uit de oceaan van lijden. Non-duaal Gewaarzijn echter is daar zowél getuige van als Eén met deze pijnlijke en onopgeloste vragen en beantwoordt ze met oneindig mededogen en een onvoorwaardelijk ‘Ja’. Non-duaal Gewaarzijn is liefde.

 

De oplossing voor het lijden schuilt dan ook niet in de gefantaseerde distantie van ego tot zichzelf en een bedacht onderkomen vinden in een even gefantaseerde (non-duale) ‘staat van zijn’, maar in de confrontatie met zichzelf. En dan met name met die gevoelens, gedachten en gedragingen die ego ten koste van alles wil omzeilen.

 

‘What you resist, persists’. Alleen in de aanvaarding van ‘wat is’ schuilt de bevrijding ervan. In de aanvaarding van ego met al zijn denkbeelden en verhalen, heffen we de dualiteit op tussen wie wij zijn en wie we denken te moeten worden. Naarmate we meer vrede sluiten met onszelf, en stap voor stap meer met onszelf durven samenvallen, zullen we – tot onze grote verrassing – merken dat de contouren van ego transparanter worden en vervagen. De aanvaarding van precies dat wat wij in onszelf afwijzen, leidt stap voor stap tot de oplossing van ego die wij zo lang zochten. Niet omdat we dat nastreven maar via de weg van aanvaarding ontdekken we de waarheid van ons eigen niet-bestaan.

 

Ik wens je daarom prachtige feestdagen waarin je vrede sluit met de totaliteit van wie je bent. Want bedenk, ook de heftigste en donkerste golven op de oceaan van bewustzijn zijn in wezen van niets anders gemaakt dan van het water waar de hele non-duale oceaan van bewustzijn uit is samengesteld.

 

In liefde,

 

Alexander