Mindbleep #27 Alleen Zijn


Alleen Zijn - November 2016

Alleen Zijn

 

Boeddha hield zijn monniken 2500 jaar geleden al voor dat ‘verlies van herinnering’ ons grootste probleem is. Het is de bron van vrijwel al het menselijk lijden. Hij doelde daarbij natuurlijk niet op het vergeten van die dagelijks dingen zoals waar je de autosleutels nu weer gelaten hebt of de naam van die regisseur die je ontglipt op het moment dat je aan hem denkt – “ik kom daar zo wel op..” – van die prachtige film.. ‘goh, hoe heette die ook alweer.’ Met ‘verlies van herinnering’ verwees hij naar het collectieve geheugenverlies van de mensheid. Al snel nadat we geboren zijn in dit lichaam vergeten we wie we werkelijk zijn: het Ene, ondeelbare, onbegrensde, tijdloze en ‘open’ Gewaarzijn. In plaats daarvan nemen we aan dat wij ons lichaam zijn, onze gedachten, gevoelens en onze herinneringen. Met als gevolg dat wij denken beperkt te zijn in plaats, tijd en levensduur. Onder die dikke deken van aannames en half afgemaakte gedachten verkeren wij een wereld die verdeeld lijkt tussen ‘ik’ en de ander, binnen en buiten, veilig of kwaadwillend en haat of liefde. We zien een duale wereld, een gefragmenteerd wereldbeeld waarin niet Eenheid en inherente verbondenheid de basis zijn maar tegendelen, scheiding, onderscheid. Het directe effect daarvan is een diep in de egostructuur ingevreten aanname van afgescheidenheid met een chronisch gevoel van vervreemding en eenzaamheid als onvermijdelijk gevolg.

 

Afleiding

 

In het dagelijks leven stellen we ons daar natuurlijk tegen teweer. We gaan eenzaamheid en afgescheidenheid te lijf door die zowel te ontkennen als toe de dekken met een niet aflatende stroom van bezigheden die de aandacht daarvan af moet leiden. De sociale druk om afgeleid te zijn, en niet bij onszelf, heeft in onze samenleving zo langzamerhand kosmische proporties aangenomen. De tijd van ons leven gaat op aan werk en aan ‘druk’ zijn, aan de bevrediging van zintuigelijke behoeften, aan informatie verwerken en aan sociale media met hun cyberversie van verbondenheid en contact. “Geen tijd te verliezen, want je leeft maar één keer”, klinkt de mantra van deze materiële zienswijze op ons leven. Maar de werkelijke intentie van deze door God verlaten boodschap van ons egodenken gaat veel dieper en luidt: ‘geen tijd om wakker te worden.’

 

Hoewel het aantal mensen dat thuis zit met een burn-out inmiddels epidemische proporties aanneemt durven we het collectief niet aan om eens wat minder te doen, laat staan om eens bij momenten helemaal niets te doen en terug te keren bij onszelf. Wat maakt het zo moeilijk om – al is het maar even – ‘niets’ te doen? Waarom lukt het niet om de zoektocht naar afleiding en verbinding te staken en in plaats daarvan alleen maar aanwezig te zijn in het moment zelf en bij onszelf?

 

Voorbij ego

 

Het antwoord moet gezocht worden in de diep gewortelde overtuiging dat wij ons ego zijn inclusief zijn denkbeelden en levensoriëntatie. Maar ego is niets anders dan een instrument dat ons veilig door het leven loodst! Het is een set reactiepatronen gericht op veilig overleven. Ego is een stuk gereedschap of gebruiksvoorwerp zoals een kompas of auto dat zijn. Geen mens zal zeggen dat die zijn auto is en niemand zal blind varen op de naald van het kompas zonder ook het landschap te betrekken in de koers die hij wil gaan. Ego’s enige functie is om te zorgen voor ons fysieke voortbestaan. Daar is het erg goed in en daarvoor verdient het alle lof. Maar ego heeft geen zinnig woord te zeggen over wie wij werkelijk zijn, wat er in ons leven echt toe doet en wat daar de betekenis van is – of de afwezigheid daarvan. Vraag ego om antwoorden op vragen van dit kaliber en je eindigt met een hoop tegenstrijdige onzin, bij elkaar geraapte herinneringen en slecht doordachte conclusies.

 

Voor vragen die er toe doen zijn we helemaal op ons Zelf aangewezen. Niet het ego-zelf maar het stille, open en tijdloze Gewaarzijn wat daaraan vooraf gaat; het ‘Ik Ben’ dat aan de basis ligt van alles wat daarna komt. Dit Gewaarzijn is te vergelijken met het beeldscherm waarop de film van ons leven zich ontvouwt. Het beeldscherm is volkomen open, kent geen voorkeur of afkeer, stelt geen grenzen en wordt op geen enkele manier beïnvloed door de beelden. Als we ons niet langer identificeren met de beelden zijn we in staat om het beeldscherm te zien. En te ontdekken dat wij dat werkelijk zijn. Daar komen we thuis.

 

Wakker

 

Vandaar de uitspraak van de Boeddha dat ‘verlies van herinnering’ de grootste bron van lijden is. Zolang we betoverd zijn door de beelden op het filmdoek en ons identificeren met de acteurs in de film, worden we meegesleurd door het interpretatiekader van ego met zijn oriëntatie op overleven en daaruit voortkomende aannames van dualiteit en afgescheidenheid. De oplossing is dan niet om naar ‘betere’ films te kijken. En evenmin om te besluiten om nooit meer naar een film te gaan. Het enige wat helpt is wakker worden en ontdekken dat je al die tijd naar een film gekeken hebt.

 

Wakker worden kan alleen als je het aandurft om zo nu en dan eens helemaal alleen te zijn. Om de constante stroom van bezigheden, IPhone staren, consumeren, praten, kijken of luisteren, stop te zetten. Dat werkt ontnuchterend. Alsof je een stok in een snel stromende rivier steekt sta je stil, zit je stil en doe je geen enkel ding. Je pakt geen boek en zeker niet je mobiel. Je gaat niet mediteren en je probeert evenmin om ‘stil’ te zijn. Je valt ook niet in slaap. Je bent alleen aanwezig. In NU.

 

Ego wordt daar zenuwachtig van, want in NU kan het niet overleven. Ego leeft in het verleden of in de toekomst. Maar jij blijft in NU en ontdekt dat je niet je ego bent. Dat wist je waarschijnlijk al maar hier ga je het direct ervaren. Nu wordt het echt waar! Nu voel je en weet je dat alleen directe ervaring van ‘wat is’ je terugvoert naar dit Zelf: het non-duale Gewaarzijn dat je bent. Verblijvend in dit Gewaarzijn wordt het al gauw duidelijk dat gedachten en gevoelens geen obstakel vormen maar ook niets toevoegen of af kunnen doen aan deze staat van Zijn.

 

Alleen

 

In NU sta je alleen. Je gebruikelijke aannames van contact en verbinding vallen weg, blijken niets anders dan gedachten te zijn. Aanvankelijk zal je je misschien eenzaam voelen, afgesneden van de mensen of dingen die gewoonlijk je bestaan bevestigen. Paradoxaal genoeg leidt de aanvaarding van alleen zijn je echter binnen korte tijd tot een – voor ego onbegrijpelijk – gevoel van diepe verbondenheid met alles.

 

Zodra je ophoudt met verbinding zoéken, ontdek je dat je altijd al verbonden wás. Zodra je de zienswijze van ego loslaat, keer je terug in de schoot van het Ene Non-duale Gewaarzijn. Als je je weer herinnert wie je in wezen bent, zwaait de gevangenisdeur van duale denkbeelden vanzelf open en ontdek je dat die in werkelijkheid niet eens bestond. Dat was slechts een illusie, een scène uit jouw film.

 

Neem daarom regelmatig de tijd om je te herinneren. Om je weer te realiseren wie je ten diepste bent. Je zult merken dat afgescheidenheid, stress en eenzaamheid in korte tijd transformeren in verbondenheid, rust en ontspanning. In de aanvaarding van je ‘alleen’ zijn herinner je weer je Al-Een zijn. De volgende oeroude regels uit de Upanishads helpen je daarbij.

 

Moge ik dag en nacht deze kennis bij mij houden,

Moge ik het nimmer vergeten.

Waarheid zal op mijn lippen zijn, waarheid in mijn gedachten.

Moge Waarheid mij beschermen, mijn leermeester beschermen.

Ôm. Moge vrede en vrede en vrede overal zijn.

 

(Invocatie van de Aitareya-Upanishad)

 

In liefde,

 

Alexander