Mindbleep #15 Tat Tvam Asi


Tat Tvam Asi - November 2015

Tat Tvam Asi

 

Oftewel ‘Dat zijt Gij’ staat te lezen in de Upanishads, oeroude teksten behorende tot de Veda’s, die de grondslag vormen voor het Hindoeïsme. ‘Dat zijt Gij’, een uitspraak die lijkt op het “Ik ben die Ik ben” dat Mozes als antwoord kreeg op de vraag wie God is. Maar met dit belangrijke verschil dat in de dialoog tussen God en Mozes, de dualiteit in stand blijft. Er is sprake van een ‘ik – Gij’ relatie waarbij het nietige ik zich geplaatst ziet tegenover een oneindig grote en oppermachtige God die zijn ware identiteit niet prijs wil geven en dat aan Mozes ook niet verschuldigd is. Een relatie die tot nederigheid aanspoort en devotie. Twee kwaliteiten waar wij in deze tijd van zogenaamde gelijkheid, vrijheid en democratie niet als eerste aan denken als wij onszelf zouden moeten typeren.

 

In vergelijking daarmee lijkt het ‘Dat zijt Gij’, als aanduiding dat ik, jij en iedereen de bron en oorsprong is van alles, wel aantrekkelijk. Het sluit ook goed aan bij ons ego die zichzelf graag ziet als de oorzaak en uitvinder van zijn eigen bestaan. Maar wat betekent dit korte zinnetje eigenlijk? Naar welke waarheid verwijst het echt?

 

Filmdoek

 

Het is de conclusie in een samenspraak tussen Uddalaka en zijn zoon Svetaketu (Chandogya Upanishad), een realisatie die zich als een vuurbal aftekent tegen het duistere firmament van ons dagelijkse bewustzijn. Het is de flits van herkenning en een diep – tot dan toe onbekend – Weten dat je ten diepste deel uitmaakt van en identiek bent aan God. En datzelfde geldt voor alle fenomenen, alles wat je ‘buiten’, alles wat je binnen denkt waar te nemen. Kortom de hele schepping is in wezen niets anders dan een manifestatie van DAT, van God, Brahman, of welke naam je daar verder maar aan wilt toekennen. Dit verder niet nader te definiëren DAT manifesteert Zichzelf als dit universum ongeveer zoals het witte filmdoek het verschijnen van de filmbeelden mogelijk maakt die daarop geprojecteerd worden. Een projectiescherm bovendien dat geen grenzen of voorwaarden stelt aan wat daarop geprojecteerd wordt, altijd stil is en in wezen altijd ‘leeg’ ongeacht wat daarop geprojecteerd wordt. DAT ben jij.

 

Dat zijt Gij is daarom geen indicatie van het werkelijke bestaan van ego maar eerder de ontkenning daarvan. ‘DAT zijt Gij’ betekent dat je niet die historische persoon bent die je altijd dacht te zijn maar het onpersoonlijke, open en tijdloze Gewaarzijn waarbinnen het verhaal van wat je gewoonlijk ‘jezelf’ en ‘je leven’ noemt, zich afspeelt.

 

Acteur en toeschouwer

 

Dit betekent niet dat wat je ervaart, voelt, denkt, doet, zonder betekenis is. In tegendeel, op een filmdoek zonder film raken we snel uitgekeken. Dus speel de hoofdrol in jouw drama met verve, gooi alles wat je in je hebt in de strijd om er een mooi spektakel van te maken. Voeg een dosis humor toe, lach, huil, geniet en bewonder en ervaar ondertussen hoe het is om jezelf te spelen maar nu vanuit een dieper weten dat jij niet alleen acteur bent maar ook toeschouwer. Als toeschouwer ervaar je, ontdek je, leer je illusie van waarheid te onderscheiden en groei je in het bewustzijn dat er zonder jou niemand is om de film van je leven waar te nemen. Jij bent de Waarnemer, het filmdoek dat altijd open, vrij en onberoerd is en tegelijkertijd intiem verbonden met dat wat er op geprojecteerd wordt. Intiem verbonden maar nimmer aangedaan of beroerd door de beelden die daarop verschijnen. Altijd vrij, open, onpersoonlijk, aanvaardend en in wezen onvindbaar, niet iets, geen ding en daarom in de spirituele tradities ‘Leeg’ genoemd wordt. De conclusie moet wel zijn: er is alleen Waarnemen van dat wat zich manifesteert: DAT zijt Gij.

 

Nirwana en Samsara

 

In zowel Hindoeïsme als Boeddhisme wordt het bereiken en verblijven in die realisatie Nirwana genoemd. Waarbij opvalt dat Nirwana dus geen plek is, geen plaats waar je naar toe kunt gaan, maar een staat van Zijn, van realisatie in het hier en nu. Verlies van herinnering aan deze Eenheid, aan DAT, wordt Samsara genoemd. Het is de bron van alle menselijk lijden. Als wij ons niet langer herinneren wie we werkelijk zijn gaan we op zoek en denken dat vervulling zich ergens achter de einder ophoudt en wacht om door ons ontdekt en in bezit genomen te worden. Een overtuiging die zowel de geboorte van ego veroorzaakt als het begin markeert van de eeuwige zoektocht naar vervulling die zich beweegt tussen begeerte en afkeer.

 

En dat terwijl je, om DAT zijt Gij zelf te ervaren niets hoeft te doen. Je hoeft alleen maar alles los te laten. Alle ideeën over jezelf, alle meningen over de wereld, alle gedachten over een toekomst of verleden, alle pogingen om jezelf veilig te stellen. Je hoeft alleen maar bereid te zijn om niet langer ‘iemand’ te zijn. Nederigheid en devotie komen dan goed van pas. Wellicht zijn zij wel onontbeerlijk. Want als je niet langer vasthoudt ben je er meer dan ooit tevoren en daagt het inzicht in je ware aard: DAT zijt Gij.

 

Meditatie

 

Dus zit gemakkelijk, adem goed door, open je zintuigen. Laat het hele panorama van ‘de wereld’ om je heen bij je naar binnen vallen. voeg geen namen, geen labels toe aan wat je waarneemt. Alleen maar ‘open’ waarnemen. Je hoeft niet te weten wat een geluid betekent of waar het vandaan komt. Je hoeft geen mening te koesteren over wat je ziet of voelt. Het is heel eenvoudig. Alles is, precies wat het is. En DAT is alles…Geniet!

 

In liefde,

 

Alexander