Mindbleep #4 Zijn versus doen


Zijn versus doen - September 2014

Over de relatie tussen Zijn en doen

 

Een

 

‘Non-duaal bewustzijn’ is een beetje technische term voor dat wat je in wezen bent. Aan de basis van all

es wat je over jezelf denkt bevindt zich de Grond van bewustzijn die zich laat kennen als Eenheid, verbondenheid, rust en harmonie. Het is die Grond waar wij allemaal – bewust of onbewust – naar op zoek zijn. Kenmerkend voor non-duaal bewustzijn is dat het niet kiest, geen voorkeur heeft, geen identiteit, geen geslacht of ras, geen verleden of toekomst. Het is vormloos, tijdloos bewust ZIJN. Het is het Gewaarzijn dat aan de basis ligt van alles wat wij ervaren. Het neemt geen standpunt in en heeft geen oordeel. Daarbinnen tekent zich het ego af, dat waar wij ‘ik’/’mij’/’mijn’ tegen zeggen en die fungeert als de eeuwige reporter van ons leven. En hij vindt daar ook wat van. Ego is samengesteld uit oordelen, standpunten en onderscheid maken en richt zich op zijn eigen afgescheiden voortbestaan. En het is altijd onderweg. Ego is nooit hier maar verkeert altijd tussen verleden en toekomst in de hoop daar ooit ergens de vrede, geluk en verbondenheid te vinden die eigen zijn aan non-duaal bewustzijn.

 

The View

 

Non-duaal bewustzijn en ego bewustzijn, twee staten van zijn waarbij de verleiding groot is om die ook als zodanig tegenover elkaar te plaatsen. Maar non-duaal bewustzijn is Een en alles omvattend dus omvat en overstijgt het ook het denken en voelen vanuit ego. Ego staat dus niet tegenover non-dualiteit maar kan herkend worden als deel en uitdrukking van die Ene Grond. Dat is van belang omdat daardoor duidelijk wordt dat het er niet om gaat om ego te bestrijden – door te mediteren tot je een ons weegt in een poging ‘stil’ te worden, geen gedachten te hebben, en al helemaal geen negatieve gedachten – maar door al die gedachten en gevoelens te doorzien en te herkennen als in wezen gemaakt van dezelfde ‘stuff’ waar alles van gemaakt is namelijk dat Ene non-duale bewustzijn. Dat is de essentie van de boeddhistische Dzogchen View, het doorzien van alles als een uitdrukking van Zijn.

 

Die realisatie roept dan direct weer veel verwarring op want het lijkt dat daarmee gezegd wordt dat er niets meer te doen valt, dat niets nog wat uit maakt, dat het er allemaal niet toe doet wat er gebeurt, want alles is toch Zijn, etc. Die zienswijze wordt wel de nihilistische valkuil genoemd waar menig non-duaal beoefenaar in stapt.

 

Je passeert die valkuil door het inzicht dat de Eenheid van het non-duale bewustzijn alleen kenbaar en ervaarbaar is door de veelheid en veelkleurigheid van alle materiële vormen, gedachten, gevoelens en gedrag die in de schepping waarin we leven tot uitdrukking worden gebracht. De wereld van vorm en schepping – de wereld van dualiteit – IS de manifestatie van non-duaal bewustzijn. Er is geen scheiding. En dat betekent dat keuzes maken, onderscheid en voorkeuren, integraal onderdeel zijn van dat Ene proces van schepping.

 

Aanvaarden

 

Non-dualiteit is dus het herkennen en aanvaarden van alles als een uitdrukking van het Ene bewustzijn, inclusief de meeste extreme, pijnlijke of dramatische manifestaties daarvan in de vorm van onrecht, honger, fysiek lijden en emotionele pijn. En dan niet als een nieuw concept maar als een gevoelde ervaring, een Weten dat het duale denken overstijgt. Deze non-duale levenshouding is nimmer zo treffend weergegeven als in de woorden van Sri Nisargadatta Maharaj:

 

“Vanuit wijsheid weet ik dat ik niets ben, vanuit Liefde weet ik dat ik alles ben.

Tussen deze twee ontvouwt zich mijn leven.”

 

 Vanuit wijsheid weten wij dat wij Een zijn en dat er in wezen niets gebeurt. Vanuit liefde voelen wij dat wij totaal verbonden zijn met een wereld die zich wentelt in geluk en leed, in vrede en geweld. We kunnen ons dus niet terugtrekken op een non-duaal eilandje en de woelingen in onszelf of de wereld aan ons voorbij laten gaan. Het heeft ook geen zin om tegen het kwaad in de wereld ten strijde te trekken want daarmee verdiepen wij afgescheidenheid en dualiteit. Non-duaal bewustzijn onttrekt zich aan het conventionele onderscheid tussen goed en kwaad. Hier zijn wij zonder moreel kompas en geldt slechts de taal van het hart. 

 

Hart

 

Als je daar je oor te luisteren legt weet je dat je wel ín de wereld bent maar niet ervan. Je voelt dat je weliswaar deel uitmaakt van de wereld maar je ziet alles tegelijkertijd als de manifestatie van non-duaal bewustzijn. Je reageert spontaan op het leed in je omgeving maar verliest nimmer uit het oog dat de slachtoffers lijden aan een verhaal waar zij zelf in geloven. En je verlicht hun lijden, misschien op praktisch niveau maar vooral door ze te helpen om te ontwaken uit de droom van hun leven.

 

Alexander